ابن قتيبة الدينوري ( مترجم : ناصر طباطبايى )
188
الإمامة والسياسة ( امامت وسياست ، تاريخ خلفاء ) ( فارسى ) ( چاپ ققنوس )
باشيد . مردم وقتى اين سخنان را شنيدند ، از بيعت خوددارى كردند حسن نيز دست خود را جمع كرد . مردم نزد حسين آمدند و به او گفتند ، دستت را دراز كن تا با تو بيعت كنيم . تا به وسيلهء تو با گمراهان شام بجنگيم . حسين گفت : پناه بر خدا ، تا زمانى كه حسن زنده است با شما بيعت نمىكنم . مردم نزد حسن برگشتند و با شرط او براى بيعت موافقت كردند . وقتى كه بيعت با حسن به پايان رسيد ، از آنان عهد و پيمان گرفت ، نامهاى براى معاويه نوشت ، معاويه آمد و مدتى با حسن خلوت كردند . حسن با معاويه صلح كرد . مشروط بر اين كه معاويه تا زمانى كه زنده است امام باشد و پس از فوت او ، امامت به حسن برگردانده شود . وقتى جريان صلح به پايان رسيد ، حسن براى مردم چنين گفت ، مردم ، خداوند به وسيلهء مسلمانان اوليه ما ، اولين مسلمانان شما را هدايت كرد . و به واسطهء ما ، خون شما را محفوظ كرد . بيعت من همچنان بر گردن شما مىباشد . با هر كس جنگيدم ، شما نيز مىبايد بجنگيد و با كسى كه در صلح هستم بايد در صلح باشيد . من با معاويه صلح و با او بيعت كردم شما نيز با او بيعت كنيد . « و نمىدانم شايد اين آزمايشى براى شما و بهرهمندى تا به هنگام مرگ باشد . » ( انبياء / آيهء 111 ) . انكار سليمان بن صرد وقتى كه بيعت مردم عراق با معاويه به پايان رسيد ، و او به شام برگشت ، سليمان بن صرد ، كه بزرگ مردم عراق بود نزد حسن آمد و گفت : سلام بر كسى كه مؤمنان را خوار كرد . حسن گفت : سلام بر تو باد ، بنشين . سليمان نيز نشست . سليمان گفت : ما از بيعت تو با معاويه تعجب مىكنيم در حالى كه يكصد هزار جنگجو از مردم عراق همراه تو مىباشند . تو هيچ گونه عهد و پيمانى براى خود نگرفتى ، و هيچ بهرهاى از خلافت ندارى ، كارى را كه تو انجام دادى ، من انجام نمىدهم . سليمان بن صرد در ادامهء سخنان خود گفت : بر خلاف گمان بزرگان قوم ، شروطى را پذيرفتى كه خواستههاى دشمنان را بر آورده ساخت ، و در اين راه خواستهاى كه آتش جنگ را خاموش كنى و با اين فتنه كنار آمدهاى . عهد و پيمانى را كه با معاويه پذيرفتهاى ، زير پاى خود خواهيم نهاد و از تو مىخواهيم كه اين عهد و پيمان را بشكنى و آمادهء جنگ شوى . به من اجازه بده عدهاى را از كوفه براى جنگ بياورم و عامل معاويه را از كوفه بيرون مىكنيم . به فرموده قرآن : « خدا حيلهء خائنان را به هدف نمىرساند . » ( يوسف / آيهء 52 )